Dlaczego upadały imperia świata starożytnego? Na przykładzie Persji. Świat starożytny sprzyjał powstawaniu nowych państw. Plemiona, które zaczynały prowadzić osiadły tryb życia musiały wytworzyć organizm jakim jest państwo. Miało ono przede wszystkim charakter obronny, przed zagrożeniami z zewnątrz. Z biegiem lat, niektóre państwa rozpadały się, inne zostawały podbijane, a jeszcze inne znakomicie się rozwijały. Te, które potrafiły dobrze koordynować swoją pracę, stawały się coraz potężniejsze. Podbijały także te słabsze plemiona, które nie były tak dobrze wykształcone pod względem militarnym jak pozostałe. Niekiedy w świecie starożytnym pojawiały się imperia, czyli wielkie państwa o ustroju monarchicznym. Takim imperium była właśnie Persja. Jej lud przybył na zachodnie rejony Wyżyny Irańskiej w I tysiącleciu p.n.e. i osiadł nad Zatoką Perską. Przez długi czas pozostawał w cieniu wydarzeń historycznych. Jej znaczny rozwój przypadł na VI wiek p.n.e., kiedy to państwo znalazło się we władzy protoplasty dynastii Achemenidów - Achmenesa. W końcu VI wieku p.n.e. Persja stała się uzależniona od sąsiedniej Medii. Król Cyrus II z dynastii Achemenidów w przymierzu z Babilonią obalił dynastię medyjską około 550 roku przed Chr. Następnie udało mu się zawładnąć ziemiami sąsiedniej Lidii oraz Babilonii. Dzięki niemu państwo Perskie zaczęło się rozrastać w potęgę. Persowie mimo silnej władzy centralnej pozostawiali podbitym ludom duży zakres swobody. Byli tolerancyjni w sprawach obyczajowych i religijnych. Podbite kraje musiały jedynie dostarczać rekrutów do armii oraz regularnie płacić podatki. Państwo to przez szereg kolejnych lat miało wielu władców, którzy starali się powiększyć jego potęgę, między innymi Kambyzesa II i Dariusza I Wielkiego. Persja stała się pierwszym istniejącym w świecie starożytnym imperium. Jej obszar sięgał od terytorium dzisiejszej Turcji po rzekę Indus w Azji. Gdyby Persja istniała do dziś tak jak za czasów jej dawnej świetlności zajmowałaby ziemie dzisiejszego Egiptu, Turcji, Izraela, Syrii, Jordanii, Iraku, Iranu, Afganistanu, Pakistanu oraz części Indii. Wydaje mi się, że ukazuje to potęgę tego państwa w świecie starożytnym. Niestety nie przetrwało ono do naszych czasów, a składało się na to wiele wątków. Dalsza ekspansja została zniweczona przez opór Scytów w 513 roku p.n.e. i Greków w tak zwanym powstaniu jońskim mającym miejsce w latach 500 - 494 p.n.e. Dało to początek wojnom perskim, które przyczyniły się do stopniowego rozkładu państwa. Wojny te były prowadzone pomiędzy państwem Greckim, a Persją o wyzwolenie greckich państw - miast w Azji Mniejszej oraz obronie niezawisłości państw Grecji w Europie. Do pierwszego starcia tych wojsk doszło 11 września 490 roku p.n.e. pod Maratonem. Armia Perska liczyła 25 tys. żołnierzy oraz konnice, natomiast Ateńska 9 tys. hoplitów oraz 1000 ciężkozbrojnych. Mimo miażdżącej przewagi armii perskiej starcie to wygrali Grecy dowodzeni przez Miltiadesa. Stało się tak, ponieważ byli oni lepiej przeszkoleni oraz dysponowali falangą. Persowie stracili 6400 żołnierzy, a Grecy tylko 192. Zwycięstwo to obiegło wszystkie państwa - miasta, ponieważ była to pierwsza przegrana Persów na otwartym polu. Był to początek nieszczęść tego imperium. Jedyna wygrana dla nich walka miała miejsce pod Termopilami, latem 480 roku p.n.e. Armią perską dowodził wtedy Kserkses. Jednak pod Salaminą (480 rok), Platejami (479 rok) i u przylądka Mykale ponieśli druzgocącą klęskę. Wynikiem wojny perskiej było uzyskanie przez Greków dostępu do Morza Czarnego oraz powstanie Ateńskiego Związku Morskiego, którego celem było wyzwolenie wszystkich Greków spod panowania perskiego. Walki trały jeszcze przez 30 lat. Dopiero w 449 roku p.n.e. został zawarty pokój między tymi państwami. Persja zrzekła się hegemonii na Morzu Egejskim oraz uznała niezależność polis Greckich w Azji Mniejszej. Państwo perskie zaczęło stopniowo ulegać rozkładowi. Główne przyczyny to gospodarka typu naturalnego wskutek małego obrotu pieniędzy, a dużych danin doprowadziła do tezauryzacji skarbu państwa. Kolejnym powodem było skupienie wielkich dóbr ziemskich w rękach arystokracji. Wywołało to niezadowolenie wśród ludności. Przestarzała była także organizacja wojska. Pierwszą wyprawę przeciwko Persji po powstaniu jońskim miał poprowadzić macedoński władca Filip II. Podbił on Grecję w 338 roku p.n.e., a do swojego imperium chciał przyłączyć również Persję. Został on jednak zamordowany przed ich planowanym rozpoczęciem. Władzę po nim przejął jego syn Aleksander III Wielki. Imperium Perskim władał wówczas Dariusz III, ostatni z rodu Achemenidzich. Był on przekonany, że zwycięży nad armią macedońską. Razem ze swoimi doradcami opracował taktykę, która jak się później okazało była błędna. Jedyna koncepcja, która mogłaby zapewnić im militarne zwycięstwo została odrzucona. To właśnie przez nią imperium Perskie przegrało starcie nad rzeką Granikos. Kolejne bitwy rozegrane pomiędzy tymi władcami miały miejsce pod Issos (333 rok) oraz pod Gaugamelą (331 rok). Wszystkie one przyniosły zwycięstwo Macedońskiemu władcy. Persja stała się częścią imperium Aleksandra i przestała istnieć. Taki koniec właśnie ją spotkał. W kolejnych latach jej ziemie przechodziły z rąk do rąk. Nigdy już nie odzyskała takiej potęgi jak przed wojną perską. Reasumując. Państwa w starożytności powstawały i upadały. Persję spotkał taki sam los. Główną przyczyną jej ostatecznego upadku był atak ze strony Aleksandra Macedońskiego. Persja nie była na nie przygotowana taktycznie, poza tym była w pełni przekonana o swojej wielkości i końcowym zwycięstwie. Osłabiona po powstaniu jońskim nie zdołała przezwyciężyć armii Aleksandra Wielkiego. Upadek nie spotkał tylko wielkiego imperium perskiego, ale losy jego wkrótce podzieliło państwo Aleksandra, a wiele lat później imperium rzymskie. Przyczyny upadków innych imperiów były inne niż Persji.
Comments (0) 22.05.2007. 13:24
SZWECJA 1600-1635 i 1655-1660 Przyczyny: 1)wzrost dążeń mocarstwowych Szwecji 2)interes dynastyczny wazów 3)przekazanie Polsce przez Zygmunta III Wazę Estonii Bitwy ze szwecją *Biały Kamień (1604) (PL) *Kircholm (1605) - Chodkiewicz (PL) *Oliwa (1627) (PL) *Trzciana (1629) - Koniecpolski (PL) Pokój w Sztumskiej Wsi i Starym Targu. Szwedzi zostają na Inflantach POTOP - przyczyny 1)osłabienie Polski w wyniku liczny wojen 2)zdrada Radziejowskiego 3)Silna armia Szwecji poszukuje teatru działań wojennych *UJŚCIE Pospolite ruszenie (1655) - Opaliński. Pakt ze Szwecją *Kiejdany-pakt Radziwiłłów ze Szwecją *Jasna Góra (1655) - Kordecki, następstwo Konferencja w Tyszkowicach *Warka (1656) - Czarniecki *2 Bitwy pod Warszawą (czerwiec/lipiec) (1656) (PL) *Odbicie Torunia(zepchniecie Szwedów do Pomorza) *Traktat Radno (1656) miedzy Szwedami, chmielnickim, Prusami i 7grodem *traktat Walewsko bydgoski (1657) - strata Prus książęcych *Pokój w Oliwie (1660) KONIEC WOJNY Następstwa wojny: 1)podzielenie Inflantów (od Dźwiny - szwedzkie) 2)zrzeczenie się pretensji wazów do tronu szwedzkiego 3)strata 1 ludności w PL 4)załamanie gospodarki TURCJA 1620-1621 i 1672-1683 Przyczyny: 1)wyprawa Lisowczyka na 7gród podczas wojny 30letniej (udzielenie wsparcia Habsburgom) 2)Wyprawy Kozaków na Turcję i tatarów Bitwy z Turcją *Cecora (1620) - Żółkiewski zginął(TUR) *Chocim I [bitwa i pokój] (1621) - Chodkiewicz.(PL) zamknęli się w twierdzy. Chodkiew zmarł *Kamieniec Podolski (1672) (TUR) *traktat w Buchaczu - płacenie lenna przez PL *Chocim II (1673) zapewnienia koronę Janowi III Sobieskiego. Koronacja 1676 *Wiedeń (1683) Kara Mustafa kontra Sobieski *Parkany (1683) wygrana PL. Tur nie zagraża nam z pdn. *Karłowice (1699) KONIEC WOJNY Następsta: 1)zwrócenie statusu quo ROSJA 1609-1618 Przyczyny: 1)Dymitriady (1605) (1.ekspansja terytorialna, 2.odwrócenie uwagi od konfliktu wewnętrznego [rokosz zebrzydowski] 3. poparcie papieża) Bitwy z Rosją *Kłuszyn (1610) - Żółkiewski. Otwarcie drogi na Moskwę *kapitulacja PL na kremlu (1612) *pokój w Dywilinie (1618) Smoleńszczyzna, ziemia czerwnihowska dla PL *Pokój w Polanowie (1634) zawarty w wyniku wojny 1632-1643.Największe terytorium PL *Balaton (1652) (RUS) *Perejasław (1654) - chmielnicki. Sojusz kozacko-moskiewski. *ugoda w Hadziaczu (1658). Powołanie RP 3ga Narodów. Chmielnicki dostaje buławę hetmańską *Cudnów i Połonka (1660)- odzyskanie Wilna. *rozejm w Andruszowie (1667)- podział Ukrainy *pokój w Moskwie (1686)-ustalenie wschodnich granic PL SKUTKI KONFLIKÓW w XVII w. 1)straty demograficzne 2)obnażenie słabości militarnej PL 3)osłabienie PL na arenie międzynarodowej 4)wzrasta poczucie przynależności do narodu PL 5)załamanie gospodarki 6)powstanie oligarchii magnaterii POWSTANIE CHMIELNICKIEGO Wojna domowa w latach 1648-1655 przez kozactwo i chłopstwo ukraińskie pod przywództwem Chmielnickiego przeciwko PL. Walki: *Żółte Wody, Korsuń i Piławce (1648) (CHMIELU) *Zbaraż (1649) i Zborów (1649) *Beresteczko (1651) (PL) *Batoh (1652) (CHMIELU) *ugoda w Perejasławiu (1654) sojusz kozacko-moskiewski *ugoda hadziacka (1658) - utworzenie ks. Ruskiego. ROKOSZE: 1)Zebrzydowski (1606) w Sandomierzu przeciw Zygmuntowi 2) Lubomirskiego (1665-1666) przeciw Janowi Kazimierzowi
Comments (1) 22.05.2007. 13:23
Napoleon (1769-1821) III koalicja Austria, Rosja Ulm 1805 Austerlitz 1805 Osłabienie Austrii, koniec I Rzeszy, zw. Reński IV koalicja Prusy, Austria, Rosja Jena 1806 Auerstedt Pokój w Tylży 1807 Blokada kontynentalna, powołanie ks. Warszawskiego WOJNA W HISZPANII V koalicja Austria, Brytania Wagram 1809 Pokój w Schonbrunn 1809 Do Francji Istria, Triest i Karyntia. Odcięcie Austrii od Morza Śródziemnego. WYPRAWA NA MOSKWĘ Borodino 1812 VI koalicja Szwecja, Prusy, Austria, Anglia, Rosja Lipsk 1813 Abdykacja Napoleona, zesłanie na Elbę Pokój w Paryżu 1814 (Francja powrót do granic z 1792) VII koalicja Waterloo 1815 Zesłanie na św. Helenę Pokój w Paryżu 1815 (powrót do granic z 1790) Kongres Wiedeński (1814-1815) Brytania, Francja, Niemcy, Austria, Prusy Restauracja, legitymizm, równowaga 1)Belgia i Holandiaŕ Niderlandów królestwo 2)do Szwecji Dania i Norwegia 3)PL i Finlandia do Rosji wcielone 4)Neutralność Szwajcarii 5)Rozbicie Niemiec i Włoch Święte przymierze Wiosna Ludów Geneza (1815-1845)(1848-49) 1821 walki niepodległościowe w Grecji. 1822 własna konstytucja. 1827 angaż w konflikt przez Rosję, Anglię, Francję. Wojna przeciw Turcji 1832, niepodległość Grecji 1834 1820' Piemont, Parma, Toskania, bunty antyabsolustyczne. 1831 - klęska 1830 - powstanie listopadowe, Belgia występuje przeciw Holandii, ogłasza niepodległośc i właską konstytucję. Powstanie dekabrystów 1825 w Rosji Francja - przywrócenie Ludwika XVIII. Uczestniczą Niemcy, Austria, Włochy, Francja (dążenie do demokratyzacji, zjednoczeni) Nie uczestniczą Brytania, Rosja, Hiszpania, Portugalia, Skandynawia, Turcja (zajęte problemami wewnętrznymi) Konsekwencje: 1)armia nie jest środowiskiem konspiracji 2)zmierzch romantyzmu 3)zjednoczenie Niemiec i Włoch 4)Francja-zasada powszechnego głosowania 5)zniesienie feudalnych stosunków na wsi, zw. Niemieckim i monarchiach absol. 6)konstytucja w Piemoncie, Sardynii, Prusach Przyczyna: Klęska gosp. Cenzura, bankructwa, ucisk ludu Skutki: 1)idea liberalna 2)konstytucja 3)absolutyzm 4)Upadek monarchii (początek) 5)zmierzch romantyzmu Francja Obalenie republiki, 1851 - Napoleon III cesarzem. Austria Emancypacja chłopów Prusy Proces uwłaszczania zakończony 1851 Zjednoczenie Włoch 1)1859 wojna Piemontu i Francji z Austrią Bitwy - Solferino, Magento. Do Francji - Lombardia (potem trafia do Piemontu) Piemont zrzeka się Nicei i Sabandi 2)1860 plebiscyty w Parmie, Toskanii, Modenie ŕ do Piemontu 3)1860 - 1861 Sycylie, Neapol, Palermo ŕ Piemont dzięki Garibaldiemu 4)1866 Wenecja (od Austrii) 5)1870 Państwo kościelne 6)1871 Rzym stolica Zjednoczenie Niemiec 1)Wojna Prus, Austrii z Danią o Schlaswig o Holstein 1864 2)Wojna Prus (wygrana) i Austrii. 3)Zw. Północnoniemiecki 1867.Bundesrad i Reichstag. 4)Wojna Prus i Francji 1870. Bitwa Sedam (Prusy) Napoleon III w niewoli. Rewolucja - komuna paryska. 5)1871 - pokój w Wersalu. Do Niemiec Lotaryngia, Alzacja Kontrybucja 6)1871 powołanie II rzeszy. Bismarck - kanclerz, cesarz Wilhelm I Kolonializm Przyczyny 1)opanowanie miejsc strategicznych 2)nowe rynki zbytu 3)rywalizacja państw w EU 4)misja cywilizacyjna 5)złagodzenie problemów społ. Metody 1)przemoc 2)misjonarze 3)szerzenie chrześcijaństwa 4)nowe technologie 5)wykorzystanie animozji 6)wyższość białych Brytania Od Płn na Płd. Indie, Nowa Zelandia, Australia, kanada Francja Równoleżnikowo, Madagaskar, Gabon, Indochiny, Gujana Niemcy Kamerun, Togo, Nowa Gwinea, Niem Afr Płd. Konflikty Faszoda 1898 Burska 1899-1902 ZPA ŕ RPA 1910 Maroko 1911 Wojna japońsko - rosyjska 1904-1905 Skutki 1)potęga niektórych państw 2)rasizm 3)rozwój katolicyzmu 4)konflikty militarne 5)osłabienie białych
Comments (0) 22.05.2007. 13:16
"Konsekwencje kulturowe, społeczne i gospodarcze wielkich odkryć geograficznych" Świat w rozumieniu europejczyków początku XV wieku był niezwykle wąski. Ludzie nie podróżowali często, najczęściej miejsce ich urodzenia stawało się w latach późniejszych również miejscem ich śmierci. Rozumowanie świata i jego ogromu zmieniło się na przełomie XV i XVI wieku za sprawą zmian które umownie funkcjonują jako okres wielkich odkryć geograficznych. Wtedy to właśnie do Europy zaczęły trafiać coraz to nowsze wiadomości na temat wyczynów żeglarskich. Portugalski podróżnik Bartolomeo Diaz w 1488 roku opłynął afrykański Przylądek Dobrej Nadziei, niecałe cztery lata później Krzysztof Kolumb natrafił na kontynent, którego w późniejszych latach ochrzszczono Ameryką. W przyszłości podróżnikom po raz pierwszy udało się opłynąć cały świat wszerz, a podróżnik Vasco da Gama dotarł drogą morską do Indii. Okres ten na zawsze zmienił sposób postrzegania świata przez ludzi. Po pierwsze zdano sobie wreszcie sprawę z ogromu otaczającego nas świata. Potwierdziły się również słowa Mikołaja Kopernika o tym, ze Ziemia nie jest płaska - w końcu załodze Magellana udało się powrócić z wyprawy, nie stoczyli się w mroczne czeluści, nie dotarli do krańca świata. Odkrycia miały również wpływ na rozwój oświaty - zaczęła się rozwijać astronomia oraz nauki nawigacyjne. Konsekwencją tego stało się również wynalezienie igły magnetycznej czy udoskonalanie statków dalekomorskich. Okres ten przyczynił się także do dużych zmian gospodarczych między innymi rozpoczął się napływ kamieni szlachetnych, przypraw oraz roślin do starego kontynentu. Europejczycy po raz pierwszy poznali ananasy, pomidory, kukurydzę, ziemniaki czy kakao. Doceniono także nową używkę - tytoń. Wiązało się to bezpośrednio z rozwojem handlu i zwiększenia liczby kupców. Nowoodkryte kontynenty szybko stały się rynkiem zbytu dla europejskich towarów. Oczywiście zamiany wpłynęły także na mentalność ludzi. Kultura Europejska zaczęła mieć duży wpływ na podbite narody. Religia, języki i europejskie obyczaje z dużą szybkością owładnęły cały świat. Niestety kolonizacja nowych terenów przyniosła także śmierć i cierpienia dla wielu osób. Doszczętnie zniszczona została cywilizacja Indian a Ameryce północnej. Gwałcono, rabowano i palono miasta. Swoistą zemstą na białych prześladowcach stało się zakażenie ich wieloma chorobami, które w późniejszych latach pustoszyły kontynent europejski.
Comments (0) 22.05.2007. 13:13