Dlaczego upadały imperia świata starożytnego? Na przykładzie Persji. Świat starożytny sprzyjał powstawaniu nowych państw. Plemiona, które zaczynały prowadzić osiadły tryb życia musiały wytworzyć organizm jakim jest państwo. Miało ono przede wszystkim charakter obronny, przed zagrożeniami z zewnątrz. Z biegiem lat, niektóre państwa rozpadały się, inne zostawały podbijane, a jeszcze inne znakomicie się rozwijały. Te, które potrafiły dobrze koordynować swoją pracę, stawały się coraz potężniejsze. Podbijały także te słabsze plemiona, które nie były tak dobrze wykształcone pod względem militarnym jak pozostałe. Niekiedy w świecie starożytnym pojawiały się imperia, czyli wielkie państwa o ustroju monarchicznym. Takim imperium była właśnie Persja. Jej lud przybył na zachodnie rejony Wyżyny Irańskiej w I tysiącleciu p.n.e. i osiadł nad Zatoką Perską. Przez długi czas pozostawał w cieniu wydarzeń historycznych. Jej znaczny rozwój przypadł na VI wiek p.n.e., kiedy to państwo znalazło się we władzy protoplasty dynastii Achemenidów - Achmenesa. W końcu VI wieku p.n.e. Persja stała się uzależniona od sąsiedniej Medii. Król Cyrus II z dynastii Achemenidów w przymierzu z Babilonią obalił dynastię medyjską około 550 roku przed Chr. Następnie udało mu się zawładnąć ziemiami sąsiedniej Lidii oraz Babilonii. Dzięki niemu państwo Perskie zaczęło się rozrastać w potęgę. Persowie mimo silnej władzy centralnej pozostawiali podbitym ludom duży zakres swobody. Byli tolerancyjni w sprawach obyczajowych i religijnych. Podbite kraje musiały jedynie dostarczać rekrutów do armii oraz regularnie płacić podatki. Państwo to przez szereg kolejnych lat miało wielu władców, którzy starali się powiększyć jego potęgę, między innymi Kambyzesa II i Dariusza I Wielkiego. Persja stała się pierwszym istniejącym w świecie starożytnym imperium. Jej obszar sięgał od terytorium dzisiejszej Turcji po rzekę Indus w Azji. Gdyby Persja istniała do dziś tak jak za czasów jej dawnej świetlności zajmowałaby ziemie dzisiejszego Egiptu, Turcji, Izraela, Syrii, Jordanii, Iraku, Iranu, Afganistanu, Pakistanu oraz części Indii. Wydaje mi się, że ukazuje to potęgę tego państwa w świecie starożytnym. Niestety nie przetrwało ono do naszych czasów, a składało się na to wiele wątków. Dalsza ekspansja została zniweczona przez opór Scytów w 513 roku p.n.e. i Greków w tak zwanym powstaniu jońskim mającym miejsce w latach 500 - 494 p.n.e. Dało to początek wojnom perskim, które przyczyniły się do stopniowego rozkładu państwa. Wojny te były prowadzone pomiędzy państwem Greckim, a Persją o wyzwolenie greckich państw - miast w Azji Mniejszej oraz obronie niezawisłości państw Grecji w Europie. Do pierwszego starcia tych wojsk doszło 11 września 490 roku p.n.e. pod Maratonem. Armia Perska liczyła 25 tys. żołnierzy oraz konnice, natomiast Ateńska 9 tys. hoplitów oraz 1000 ciężkozbrojnych. Mimo miażdżącej przewagi armii perskiej starcie to wygrali Grecy dowodzeni przez Miltiadesa. Stało się tak, ponieważ byli oni lepiej przeszkoleni oraz dysponowali falangą. Persowie stracili 6400 żołnierzy, a Grecy tylko 192. Zwycięstwo to obiegło wszystkie państwa - miasta, ponieważ była to pierwsza przegrana Persów na otwartym polu. Był to początek nieszczęść tego imperium. Jedyna wygrana dla nich walka miała miejsce pod Termopilami, latem 480 roku p.n.e. Armią perską dowodził wtedy Kserkses. Jednak pod Salaminą (480 rok), Platejami (479 rok) i u przylądka Mykale ponieśli druzgocącą klęskę. Wynikiem wojny perskiej było uzyskanie przez Greków dostępu do Morza Czarnego oraz powstanie Ateńskiego Związku Morskiego, którego celem było wyzwolenie wszystkich Greków spod panowania perskiego. Walki trały jeszcze przez 30 lat. Dopiero w 449 roku p.n.e. został zawarty pokój między tymi państwami. Persja zrzekła się hegemonii na Morzu Egejskim oraz uznała niezależność polis Greckich w Azji Mniejszej. Państwo perskie zaczęło stopniowo ulegać rozkładowi. Główne przyczyny to gospodarka typu naturalnego wskutek małego obrotu pieniędzy, a dużych danin doprowadziła do tezauryzacji skarbu państwa. Kolejnym powodem było skupienie wielkich dóbr ziemskich w rękach arystokracji. Wywołało to niezadowolenie wśród ludności. Przestarzała była także organizacja wojska. Pierwszą wyprawę przeciwko Persji po powstaniu jońskim miał poprowadzić macedoński władca Filip II. Podbił on Grecję w 338 roku p.n.e., a do swojego imperium chciał przyłączyć również Persję. Został on jednak zamordowany przed ich planowanym rozpoczęciem. Władzę po nim przejął jego syn Aleksander III Wielki. Imperium Perskim władał wówczas Dariusz III, ostatni z rodu Achemenidzich. Był on przekonany, że zwycięży nad armią macedońską. Razem ze swoimi doradcami opracował taktykę, która jak się później okazało była błędna. Jedyna koncepcja, która mogłaby zapewnić im militarne zwycięstwo została odrzucona. To właśnie przez nią imperium Perskie przegrało starcie nad rzeką Granikos. Kolejne bitwy rozegrane pomiędzy tymi władcami miały miejsce pod Issos (333 rok) oraz pod Gaugamelą (331 rok). Wszystkie one przyniosły zwycięstwo Macedońskiemu władcy. Persja stała się częścią imperium Aleksandra i przestała istnieć. Taki koniec właśnie ją spotkał. W kolejnych latach jej ziemie przechodziły z rąk do rąk. Nigdy już nie odzyskała takiej potęgi jak przed wojną perską. Reasumując. Państwa w starożytności powstawały i upadały. Persję spotkał taki sam los. Główną przyczyną jej ostatecznego upadku był atak ze strony Aleksandra Macedońskiego. Persja nie była na nie przygotowana taktycznie, poza tym była w pełni przekonana o swojej wielkości i końcowym zwycięstwie. Osłabiona po powstaniu jońskim nie zdołała przezwyciężyć armii Aleksandra Wielkiego. Upadek nie spotkał tylko wielkiego imperium perskiego, ale losy jego wkrótce podzieliło państwo Aleksandra, a wiele lat później imperium rzymskie. Przyczyny upadków innych imperiów były inne niż Persji.
22.05.2007. 13:24
This article hasn't been commented yet.
Write a comment
* = required field